Bệnh sương mai

Bệnh do nấm trứng (Oomycetes) Peronospora sparsa gây ra. Điều kiện ẩm, lạnh và thiếu thoáng khí làm bệnh bùng phát nhanh. Sương mai có tính biến đổi đa dạng trong biểu hiện của triệu chứng. Triệu chứng thường bắt đầu bởi một cụm đốm nhỏ hình thành ở mặt dưới của lá cây. Những cụm lốm đốm hơi tím, hơi xanh hoặc xám xanh. Một khi bào tử gây bệnh (nấm Peronospora sparsa) xâm nhập vào và khoá cấu trúc của lá lại, mặt trên của lá phát triển thành đốm vàng nhạt để phản chiếu vị trí của túi bào tử bên dưới. Bệnh sương mai có thể tiếp tục xâm chiếm mặt trên lá và lan rộng để tạo những thành lớp túi bào tử mới. Khi các đốm vàng chết đi, nấm mốc sẽ chuyển thành màu nâu sẫm hoặc xám trắng như lớp phấn mờ. Lúc này cành trở nên méo mó, lá khô xoắn lại và bắt đầu rụng đi. Các bào tử tiếp tục lây lan và phát tán đến các lá khác trên cây hoặc các cây lân cận. Thông thường, mất khoảng 7 đến 10 ngày từ khi cây nhiễm bệnh đến khi hình thành các bào tử mới. Tuy nhiên, thời gian này có thể rút ngắn còn 4 ngày trong điều kiện thời tiết thích hợp và độ ẩm cao trên 85% ở bề mặt cây chính là nguyên nhân quyết định.

Vì sao đốm sớm thì tròn, đốm muộn lại hình đa giác? Sương mai chỉ bò được ở khoảng trống gian bào giữa các tế bào thịt lá — không có enzyme phá vách tế bào đã hoá gỗ. Giai đoạn đầu, khi vết bệnh còn nhỏ và chưa chạm tới đường gân nào, đốm hiển thị dưới dạng các vết bầm tròn hoặc bầu dục. Khi vết lớn dần và đụng phải bao bó mạch của gân lá (bức tường tế bào dày, hoá gỗ, xếp khít để bảo vệ mạch dẫn), nấm bị chặn đứng hoàn toàn — sợi nấm buộc phải bò men dọc theo đường gân phẳng, tạo nên các vết hoại tử tím phẳng dẹt có cạnh thẳng bám sát hệ thống gân lá thành hình đa giác. Đây chính là dấu hiệu phân biệt rõ nhất giữa sương mai với đốm đen (đè lên gân, phớt lờ gân) và thán thư (enzyme đủ mạnh để ăn xuyên qua gân nhỏ).

• Cắt bỏ lá có đốm tím và mặt dưới mốc; tăng thông gió và ánh sáng cho tán cây.
• Biện pháp sinh học (khuyến dùng): phun các chế phẩm chứa nấm đối kháng Trichoderma spp., Bacillus subtilis hoặc Chaetomium (như BS01) để tiêu diệt nấm.
• Biện pháp hóa học: phun thuốc trừ nấm lưu dẫn đặc trị sương mai chứa hoạt chất Metalaxyl, Mancozeb, Dimethomorph (ví dụ NEKKO 69WP), phun ướt đẫm hai mặt lá.
• [Sau 5 ngày] Phun lại theo hướng dẫn nhãn thuốc; luân phiên hoạt chất để tránh kháng thuốc.
• [Sau 10 ngày] Kiểm tra lá non có đốm mới không; nếu bệnh còn hoạt động, tiếp tục phun và cắt tỉa.

• Giảm độ ẩm khu vực trồng
• Tránh tưới lên lá
• Cắt tỉa lá hồng thường xuyên, đảm bảo tính thoáng khí và đón ánh nắng mặt trời
• Sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật diệt nấm định kỳ 7-10 ngày. Luân phiên sử dụng các hỗn hợp chứa thuốc diệt nấm với chất hóa học khác nhau để ngăn ngừa kháng thuốc